نقاشی بهار (رباعی)
ساعت ۱:۳۱ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/۱/۱  کلمات کلیدی: بهار ، شادباش سال نو ، شعر معاصر ، رباعی امروز

 

       سال نو مبارک باد    

از بوی تو عطر یاس ها ناشی شد

دل،سبز همان سان که تو می باشی شد

با دست هنرمند طبیعت انگار

از روی گلت بهار نقاشی شد


 
خلوت آغوش(غزل) و چند چارانه ی بهاری
ساعت ٩:٥٧ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/۱٢/٢۳  کلمات کلیدی: آرباعی امروز ، غزل ، شعر معاصر ، چارانه های بهاری

     ((خلوت آغوش))               سید سعید عندلیب

روى تو زیباست مثل شعر بهارم

چشم تو آرام مثل طعم قرارم

بوی تو پیچیده در فضای شعورم

رنگ تو جاری ست در طنین شعارم

شیر ِ کمین می شوم به دشتِ عبورت

بلکه شوی آهوانه باز شکارم

می برمت تا سکوتِ خلوت آغوش

می زنمت داد در شلوغ ِ هوارم

آبى ِ دریاى ِ آسمانى ِ رؤیا !

سبز بمان سبز تا همیشه کنارم

آینه ى پر غبار دور زمانم

پاک کن ای دست ِعشق گرد وغبارم

چشم تو دریاست بى کرانه و بشکوه

روى تو زیباست مثل شعر بهارم

           ******* 

 

      واین هم چند چارانه ی بهاری همراه با شادباش رویش نوروز

     عشق من بهار

با نغمه ى ناى و تار مهمانم کن

با بانگ خوش هزار مهمانم کن

با بارش بوسه هاى بارانی خویش

ای عشق من ای بهار مهمانم کن

    رقص نسیم

با رقص نسیم شعر باران خوش باد

در شور بهار روزگاران خوش باد

اندیشه ى خورشیدى مهرآیینان

با کورى چشم شب سواران خوش باد

    سرسبز بمان

اى پیکره ى سبز بهار دل من

تندیس ترّنم هزار دل من

سرسبز چنان نگاه سرسبز بهار

پیوسته بمان، بمان کنار دل من

        **********

    


 
باغ اطلسی (غزل )
ساعت ۱:٤٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱٢/۱٩  کلمات کلیدی: وزن دوری ، غزل امروز ، عاشقانه ، شعر معاصر

        

                  (( باغ اطلسی ))                                  سیدسعیدعندلیب

 

وقـتـی سـتـاره سـر زنـد از آسمـان شـب  یـــاد تــو را بـه بـسـتـر مـهـتـاب مـی بــرم

آنـگـاه عـطـر خـاطره انـگـیـز عشـق را  بـا خـود بـه بـاغ اطـلـسـی خـواب مـی بـرم

انـبـوه گـیـسـوان پـریشـان شـعـرمـن  خـورشـیـد گـونـه هـای تـو را سـایـه مـی زنــد

وقـتـی مـرا به چـشـمـه ی خـورشیـد می بـری  وقتی تو را به خلوت مهتاب می برم

می خـوانـم از نـگـاه تــو شـعـر بـهـار را در جـوشـش بـهـــاری آوای چـشـمـه سـار

رمــز زلال زمـزم غــم را زچشـم تــو بـا خـود بـه کشـف زمــزمـه ی آب می بــرم

وقتی کـه از سـکـوت تـو دلـگـیر می شـوم بـاز از صدای عشــق دلـم بـاز می شـود

آهنگ چشم های تـو را درسکوت خویش هر شب به رقص دلکش مضراب می برم

مـی گـویـم از حــرارت مـهـرت بـه آسـمـان با لـهـجـه ی محـلی خورشیدی خودش

خـورشـیـد را مـیـان زمـیـن وهـوای عشـق از رشـک روی ماه تـو در تاب می برم

می ســازم از سپـیده بـرایـت تـرانـه ای آن را مـیـان دفـتـــر شـب ثـبـت مـی کـنـم

وقـتی خـمـارمـسـتی چـشـم تـو می شـوم خـود را بـه بــزم شـعـر می ناب می برم

بـا ماهـتـاب یـاد تـو دارم نگـفـتـه هـا وقـتـی  شـبِ خـیـال تـو را دوره می کـنـم

در آبگـیـر شـعر خـودم غــرق می شـوم تامـاه را بـه صفحـه ى مـرداب می بـرم

وقتی که چون مسافـری از راه می رسم ، دلْ خسته ، در نگـاه تـو اتـراق می کنم

آنگـاه عـطـر خـاطـره انـگـیز عشـق را بـا خــود بـه بـاغ اطـلسی خواب می بـرم

 

                                      **********

                                    

 


 
"قفدست از سفوف محبت"مواد وعناصر فرهنگ عامه درشعرهای محلی
ساعت ۱٢:٥٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱٢/۱٩  کلمات کلیدی: قفدست سفوف ، سعیدعندلیب ، واحد های اندازه گیری ، شعر بیرجندی

 

 

 

                                                                                                         «  سیـدسعید عنـدلیـب کارشناس ارشد ادبیات فارسی  »

 

 

                        «  مقیاس ها و شاخص ها»

 

واحد شمارش یا وزن کلمه ای است که معمولاًبعد از عدد می آیدو تعداد یا مقدار چیزی را مشخص می کند مثل سه تخته

 

 قالی ،سه قبضه شمشیر و دو دستگاه ماشین

 

این واحد ها را برخی "شاخص " نامیده اند که به نظر می رسد نام گذاری مناسبی است زیرا پایه و مشخص کنندهیواحد

 

 شمارش یا وزن است[1])( برخی از این شاخص ها عمومی است مثل شاخص هایی که اختصاصاً واحد و مقیاسی برای

 

 علو م هستند مانند کالری، فوت، یارد، آمپر، وات و ...و بعضی در بین مردم یک جامعه متداول است مثل"جلد" برای

 

شمارش کتاب، "رأس" برای شمارش گاو وگوسفند و ...و برخی تنها در میان مردم یک منطقه به کار می رود .

 

در لهجه ی محلی بیرجند و در فرهنگ بومی این منطقه شاخص های بسیاری وجود دارد که گاه گاه در لابه لای بومی

 

 سروده ها به آنبرمی خوریم آنچه در این قسمت به آن می پردازیم مقیاس های رایج در بیرجند و مناطق اطراف آن است .

 

 این شاخص ها گاهی بعد از عدد ذکر می شوند مثل  دوچَـاْشِ خو  [do  čāse   xow   ]   =      دوچشم خوابو گاهی

 

 قبل از "ی "یا ( ِ ) ی وحدت می آیند مثل بَلْگِ سوزیِ        [ balge  sowzeye    ]   =   برگی سبزی.

 

قصیده 32 بیتی " قـَـفدستِ ازسفوفِمحبـّـت  "در وزن مفعول ُفاعلاتُ مفاعیلُ فاعلن (بحر مضارع مثمّـن

 

اخرب مکفوف محذوف) و قافیه های جو، گو ، او،چلو ، از سروده های نگارنده در بر دارنده ی واحد ها و مقیاس ها در

 

 فرهنگ محلی مردم خراسان جنوبی و پاره ای ابزار ووسایل نگهداری مواد غذایی و غیره است.

 

 

    

 

      « قَفْدست‌ِ از سفوف‌ِ محبت‌»         

 

یَاْ لِک‌ِّ نُن‌ْ پطیرِ وُ یَاْ دست‌ِ نُاْن‌ِ  جو  (1)

 

یَاْ تُنْگُلی‌ِّ اَوی‌ِ وُ یَاْ مَشْک‌ِ دوغ‌ِ گَو

 

یَاْ لِس‌ِّ مَسْکه‌ی‌ِ و دو مثقال‌ِ سوزْمه(2)

لُقمَوک‌ِ نُاْن‌ِ خُشک‌ِ وَرینْجَه‌ پِلِنْج‌ِ اَو

 

یَاْ گاشْک‌ِ سیرِ تَاْزه‌ وُ یَاْ بَلْگ‌ِ سَوزی‌(3)

ِ

جای‌ِ کباب‌ِ بَرَّه‌ وُ مُرغ‌ و پَلو چَلو

 

یَاْ شُولْگ‌ِ قُروت‌ِ و دست‌ِ قروت‌ْ مال(4)

 

‌یارِ قروت‌ْ خَوْاْره ی‌ بیزارْ از پلو

 

دَبَّوک‌ِ پُرْ زِ رُاْغَن‌ِ زردِ چو اشک‌ِ چَاْش(5)

 

‌تُخ‌ْمُرغ‌ِ مرغ‌ِ خُاْنگی‌ِ بُرْ غذای‌ِ شَو

 

یَاْ غُلغل‌ِ سِمَاْوَر و فِنجُاْن‌ِ چَاْیی ِ (6)

ِ

‌لَو جوی‌ِ اَو رَوُاْن‌ِ مِیُن‌ْ باغ‌ِ مَارضَوْ

 

دِاْکوک‌ِّ خُردِ مِاْس‌ِ که‌ وَرْ بارْ نَاْده‌ شُو(7)

 

بوتَّوک‌ِ شَزگ‌ْ و نَرْمَة‌ کُندَاْلَه‌ بُرْ الَو

 

دَوی‌ِ گرفته‌ توی‌ِ سَلُاْمُاْن‌ِ عَاْشِقی(8)

 

‌یارِ ندیم‌ و کُرکُرِ قَلْیُوْ مِیُاْن‌ِ دَو

 

یَک‌ دو خُلوک‌ِّ اَاْتِش‌ِ دل‌ْ از اجاق‌ِ عشق(9)

 

دل‌ْ عَاْشق‌ِ که‌ از غم‌ دلدارْ کِرْدَه‌ تَو

 

یَاْ جُفت‌ِ سَاْغَری‌ِّ ویا جُفت‌ِ چَپَّتِ(10)

 

‌ِبی‌ فکر و بی‌ مُلَاْظه‌ که‌ نیمدارِ یا که‌ نَو

 

خُاْنَوک‌ِ گُمبَدی‌ِّ که‌ بَاْشه‌ ز خِشت‌ِ خُاْمْ(11)

در پَس‌ْ لَکَاْت‌ْ کوچة‌ بی‌ خُمْب‌ و بی‌ خُجَو

 

چارْ اِشْکِل‌ِ دُرُست‌ و دل‌ و جُاْن‌ِ تندرست(12)

 

‌روزی‌ْ مقدّرِ که‌ رسه‌ بی‌ بیا برو

 

یَاْ چَنْگَلوک‌ِّبَاْدُم‌ و عنّاب‌ و مغزِ جَوز(13)

 

چَن‌ْ گُلّه‌ کَلَّه‌ کُنْجِت‌ و مُشت‌ِ کَلَه‌ کَنَو

 

تُخْمِشْکَنُوک‌ِ وقت‌ِ و یَاْ بُرِّ یار و قال(14)

 

‌ْهمدست‌ و همصدا که‌ کُنِم‌ْ دُشمَنُوْ رَ هَو

 

گُوک‌ِّمُلَاْم‌ و گُل‌ مَگُل‌ِ پر زِ بادِ کَیف (15) 

گوشَوک‌ِ باغ‌ و بُّرِ حریف‌ و بَلَو بَلَو

 

یَاْ فِکرِ رَاْحَت‌ِ دَ میُن‌ْ باغ‌ِ اَاْرِزو(16)

 

یَاْ سَاْیة‌ درخت‌ِ زِرینجه‌ دو چَاْش‌ِ خَو

 

حوض‌ِ زَلار و صاف‌ِ به‌ رنگ‌ِ چَشُاْن‌ِ یار(17)

 

بُر او که‌ تونْجَه‌ تُو غُل‌ِ گرما کنِم‌ْ شنَو

 

یَاْ دَفتروک‌ِ شعرِ و یَک‌ دو بغل‌ْ کتاب(18)

 

‌گوشَوک‌ِ دِنْج‌ِ سَاْکِت‌ِ خَاْلی‌ ز رَفت‌ و رَو

 

یَاْ جیغ‌ْوَرای‌ِ رای‌ِ مُوْ و یارِ مِاْرَبُوْ (19)

 

هُلْگُوک‌ و خَفْت‌ْ بیخ‌ِ هم‌ امّا دَ بیخ‌ِ دَو

 

تا شاخ‌ِ گربه‌ی‌ِ نخوره‌ مارَ وَرْ بَغَل(20)

 

‌یا شاخ‌ِ گَوی‌ِ باز نکنه‌ ما رَ وَرجلو

 

از یَاْ بهارِ مِاْر و مُحبّت‌ نصیب‌ِ ما(21)

 

پُندِ گل‌ِ محمّدی‌ و شیشه‌ی‌ِ گُلَو

 

تَاْ استِکُن‌ شراب‌ِ و چَن‌ْ جَاْله ی‌ نبات(22)

 

‌اَاْزَاْدی‌ِ بُر او که‌ خورِم‌ْ هی‌ تِلو تِلو

 

یَاْ باغ‌ِ پُر کِرِشمه‌ و یَاْ خِاْدِ پُرْ ز ناز(23)

 

داس‌ِ نگاه‌ِ تا که‌ کُنِم‌ْ خِاْدْ رَ دِرو

 

صَاْرای‌ِ پُر زِ لَاْله‌ی‌ِ و بُرِّ دِلبَرِ(24)

 

از صبح‌ تا غروب‌ رَدینُوْ بِدو بِدو

 

قَف‌ْ دَست‌ِ از سفوف‌ِ مُحبّت‌ ز دست‌ِ یار(25)

 

یَاْ باغ‌ِ پر ز خنده‌ی‌ِ از یار بُر چَپَو

 

از قَندِ وِرْوِرُاْن‌ِ گل‌ِ خُوْ دو بَاْشْلَم(26)

 

‌وَر دَاْره‌ «عندلیب‌» و کُنَه‌ پَاْره‌ی‌ِ صَفَو

 

یَاْ خَرمَن‌ِ پر از گل‌ و یَک‌ نیمدری‌ْ نگاه(27)

 

‌یَاْ غمچه‌ بوس‌ِ وا شده‌ی‌ِ روی‌ِ باغ‌ِ لَو

 

بادِ دَبَسته‌ وَر سِرِ شاخ‌ِ درخت‌ِ عشق(28)

از چولِکُاْن‌ِ یار وَرینجه‌ سه‌ گز طَنَو

 

یَاْ تخت‌ِ خَوی‌ِ لطف‌ِ و بَاْلِشْت‌ِ از صفا(29)

 

یَاْ قَلب‌ِ پُر محبَّت‌ِ رو تخت‌ِ خَوْ وِلَو

 

قرآن‌ِ و کتاب‌ِ دعا و دل‌ِ خراب(30)

 

‌راز و نیاز و یَاْ دِرَم‌ِ اشک‌ِ نیم‌ِ شَو

 

دَاْره‌ حِلَاْوَت‌ِ نِمِتُوْ گُف‌ْ که‌ مثل‌ِ چه(31)

 

‌دَاْره‌ حِکَاْیَت‌ِ نِمِتُوْ گفت‌ِ که‌ چطَو

 

یَاْ باغ‌ِ پُرْ ز عشق‌ و مُوْ و یارْ توی‌ِ باغ(32)

لورِ مُوْنَاْ اگر که‌ کُنَه‌ یارْ وَرْ مُوْ خَو

 

               **********

 

برای دریافت فایل صوتی شعر با صدای شاعر لطفا" روی نشانی زیر کلیک فرمایید.

                  

<embed src="<a href="http://www.uplooder.net/cgi-bin/dl.cgi?key=4b8ed3898e4fcb4c9ef5f6feb6d25a4a/" width="75" height="43" autostart="true" volume="50">
 

      

   آوانگاری ، معنی وا‍‍ژه ها وترجمه ی ابیات

 

 

   (1) Yā([2]) lekke non patire vo yā daste nōne jow  /

  yā tongoleyye owye vo yā maške duqe gow   

یک تیکه نان پنیرو دستی نان جو / یک تنگ کوچک آب و مشکی دوغ گُاو  یَاْْ :           یک 

لِکِّ نُاْنِ     :    lekke  nōneیک تیکه نان   [شخ]   پـَطیرً      : patirفطیر ،  نوعی نان محلی

دستِ نُاْنِ   daste  nōne  : دستی نان (مقداری که در یک دست جا بگیرد)   [شخ]

تُنگُلی  tongoli     :  تنگ کوچک   [ان]

او        ow        :  آب

گو    gow  :  گاو                                                 ٭٭٭٭٭٭٭

  (2 )  Yā lesse maska yē([3])  vo do mesqâle suzme  /

  loqmowke nōne([4])  xoške varinja pelenje ow

یک لیس کره و دو مثقال ماست چکیده ی چربی گرفته /

لقمه ای نان خشک یک مشت آب به سر پنجه بر آن پاشیده

لِسِّ مُسًکه یِ  lesse  maskaye    :  یک لیس مسکه ( کره حیوانی )  [شخ]

دو مثقال سوزمه  domesqâl  suzme   :  دو مثقال ماست چکیده چربی گرفته   [شخ]

لقموکِ  loqmowke    :  لقمه ای کوچک و مختصر   [شخ]

وُریـْنـْـجُه:  varinja      برآن

پِلِنْجِ او   pelenje  ow     :  مقدارکمی از آب که با پنجه بر چیزی یا جایی پاشیده شود  [شخ]

 

٭٭٭٭٭٭٭

 

3 ) yā gaške sire tāza vo yā balge sowzeye /

  jâye kabâbe barre vo morqo palow čalow

 

حبـّه ای سیرو برگی سبزی / به جای کباب برّه و مرغ و پلو چلو

کَاْشکِ سیرِ       gâške sire :  حبّه ای سیر   [شخ[

َبلْگِ سوزی balge  sowzeye          :  برگی سبزی   [شخ]

 

٭٭٭٭٭٭٭

                 

                    šulge qorute vo daste  qorut mâl /(4)

 yâre qorut xāraye bizâr az palow  

 

سبدی مخروطی از چانه های قروت  (کشک محلی ) و دستی قروت ساب / یاری قروت خوارِ بیزار از پلو

شولگِ قروت : سبدی مخروطی برای نگهداری چانه های کشک  [ان]     šulge  qorut   

 قروت مال     : qorut  mâl    کشک ساب

٭٭٭٭٭٭٭

dabbow ke por ze rōqane zarde čo aške čāš  /(5)

 toxmorqe morqe xōnegeye bor qazâye šow  

                    

دبّه ی کوچکی پر از روغن زرد  (حیوانی ) چون اشک چشم /

تخم مرغِ خانگی ای برای غذای شب

دبـّوکِ       : dabbowke    دبـّهای کوچک    [ ان ] 

بـُر    bor :    برایِ

شو  owš    :  شب

٭٭٭٭٭٭٭

  Yā qol qole semāvaro fenjōne  čāyeye /(6)

 low juye ow ravōne mwyon bâqe mārezow

یک قـُل قـُل سماور با یک فنجانِ چایی / لب جویِ آب روان ِمیانِباغ محمد رضا

فنجـُاْن چُاییِ      fenjōne čāyeye :  فنجانی چای  [ شخ ]  

لو جو     low ju  :  لب جوی

مُاْرضو    mārezow   :   محمد رضا

٭٭٭٭٭٭٭

 dēkuke xorde mēse ke var bâr nāde šu/(7)

buttow ke šazgo narmaye kondāla bor alow

دیگ کوچک مسی که به بار نهاده شود  /  بوته ای شزک (بوته ای خار دار که می سوزانند ) و مختصری از ریزه ی هیزم و چوب برای روشن کردن آتش

دِاْکوکِ خردِ مِاْس ِ   dēkuke xorde mēse    : دیگ کوچک مسین   [ ان ]

وُربار  var bar  :   به بار ، روی بار

نـَاْده   nāda    :   نهاده

بوتّی شزگِ   buttay šazge :  بوته ای خاردار که مصرف سوختن دارد    [ شخ ]

نرمه ی کـُندُاْله    narmaye kondāla     : مقدار کمی از ریزه های هیزم و چوب [ شخ]

اَلو  alow   :    آتش   

 

   wge gerfte tuye salōmōne āsheqi /(8)

yâre n^adim o kor kor e qalyo meyōne dow  

داوی گرفتن در توی سلامان عاشقی  /   یاری ندیم و کـُرکـُرقلیان میان داو (صحنه)

دو   dow  :  داو  ، نوبت بازی  ، صحنه عیش وشادی

سُلـاْمـُوً     saōlmō   : سلامان  (سلام و دیدار کسی رفتن )

 

 

Yak do xoluke  āteše  del az ojâqe ešq  /(9)

  del āšoqe ke az qame deldâr kerde tow

 

دو تیکه ی آتش دل از اجاق عشق  /  با دلِ عاشقی که از غم دلدار تب کرده باشد

خـُل    xol   :  تکـّه ی آتش   [شخ]

تو      tow   : تب

(10) Yā jofte sāqare ye vo yâ jofte čappate  /

  bifekvo bi molaza ke nim dâre yâ ke now          

یک جفت ساغری یا جفتی چـَپـَّت بدون ملاحظه ی این که نیمدار است یا نو

ساغری   sāqari   :  کفشی که از (چرم دباغی شده) دوزند

چـَپــَّتْ    čappat  : چارق

   Xōnow ke gonbade ye ke bāša ze xešte xōm /(11)

 dar pas lakāt kučaye bi xonbo bi xojow                   

 

خانه ای گنبدی که از خشت خام باشد در کوچه ای دورافتاده ی بی سر و صدا

خُاْنوک   xōnowke   :   خانه ای کوچک

خُاْم      xōm  :    خام

پـَسًلـَکـَت  pas lakat  :  دور افتاده

بی خُمبً وخُجو     xomboxojow  :  بی سر و صدا

)čâreškele dorost o del o jōne tandorost /12)

 ruzi moqaddare ke resa bi beya borow

چهار اندام درست و دل و جانی تندرست /  روزی مقدری که بی بیا برو برسد

چاراِِِِِِشکِل درست       čâreškeledorost :  چهار اندام درست

Yāčangaluke bādomo annabo maqze jowz / (13)

 čan golla kalla konjeto mošte kala kanow

 

یک مشت بادام و عناب و مغز گردو  /  چند گلوله کلـّه کنجد و مشتی کله کنو

چـَنـْگـَل  ْangalč   : چنگ (دو دست از کناره به هم چسبیده و انگشتان رو به بالا برای پر کردن چیزی)

کـَلـَه کنجت   kala konjet   :  آمیزه ای از خرما و کنجد برشته

کـَلـَه کنو    kala konow   : آمیزه ای از خرما و شاهدانه ی بو داده

گـُلـَّـه     golla   : گلوله ، گرده  [شخ]

 

 (14)  Toxmeškanukke vaqtevo ya borre yâro qâl  /

  hamdasto hamsadâ ke konem došmano  ra how

به اندازه تخمه شکستنی وقت و یک فوج یار غار  /  همدست و هم صدا تا دشمنان را هو کنیم

تُخْمِشْکَنْ    oxmeškan)t(   : به اندازه ی شکستن یک تخمه  (مدت زمان اندک ) ، یک لحظه کوتاه  [ شخ ]

یـَاْبْرِّ    (ya borre)    : یک فوج  ،یک جمع کثیر   [شخ ] 

یار و قال  yâroqâl    : یارِ غار  ، یار صمیمی و همراه

 

Gukke molāmo golmangole por ze bâde  kayf  / (15)

 qušow ke baqo borreo harif balow balow 

 

توپ ملایم گلداری پر از باد کیف / گوشه ی باغی و فوجی حریف و بازی بـَلو بـَلو

گوک    guk : توپ

مْلَاْم   molām   :  ملایم ، نرم

گُلْ مُگْل     gol mangol   :  پر گل ، گلدار

بـَلو بـَلو     balow balow  :  از بازی های محلی              : "واژه نامه ی گویش بیرجند" و نیز "بیرجند نامه " اثر مرحوم دکتر رضایی

 Yāfekre rāhate da meyon bâqe ārezu  /  (16)

 yā sāyaye deraxte zerin ja do xāše xow

 یک فکر راحت در میان باغ آرزو / یک سایه ی درخت و زیرش ، دو شم خواب

زرینجه   zerinja   : زیرش ، زیر آن

دو چُاْش خو  do xāšexow   : دو چشم خواب  [ شخ ]

 (17)  howze zalâr o sâfe be range  čašōne yâr  /

 bor uke tunja tu qole garmâ konem enowš 

حوض زلال و صافی به رنگ چشم های یار برای این که در آن در غُلِگرما شنا کنیم

شنو  enow š: شنا

زلار      zalâr  : زلال

yā daftaruke šēre vo yak do baqal ketâb  /  (18)

 gušowke denje sākete xāli ze rafte row

یک دفتر کوچک شعر و یک دو بغل کتاب  /  گوشه ای دنج و ساکت و خالی از رفت و رو

Ya jiq varâ ye râye mo vo yâre mērabo / (19)

 holgukko xāft bixe ham ammā da bixe dow

مسافتی کوتاه به اندازهای که صدای فریادی برسد من و یار مهربان یواش و آرام کنار هم امـّا در کنار دیوار

یـَا جیغ وُرارایِ   yā  jiq  varâ  râye : مسافتی کوتاه به اندازه ای که فریاد بزنند صدا برسد  [ شخ ]

هْلگوک    holguk :  آرام و آهسته آهسته

خـَفْتْ     xaft    :   بی صدا و خاموش

بیخِ هم    bixeham     :   کنار هم

بیخِ دو    bixe dow    :  کنار دیوار  

Tâšâxe gorbaye nexora mâra var baqal  / (20)

 yâ šâxe gow ye bâz nekona mâra var jelow  

 

تا شاخ گربه ای به بغل ما نخورد  /  یا شاخ گاوی ما را با خود به جلو نبرد

 

 

 

 

 

(21)  az ya bahâre mēro mohebbat nasibe mâ   /

 ponde gol mohammde yo  šišaye golow

 

از یک بهار مهر و محبـّت نصیب ما /  سر شاخه ای گل محمدی و شیشه ای گلاب

 پْنْدِ گلِ                   ponde gole  :  شاخه ای گل  [شخ ]

شیشه ی گـُلو        iašye golowš :   شیشه ای گلاب   [ شخ ]

 

22)  tā estekon šorâbe vo čan jāla ye nabât  /                                                                           

 āzādeye boruke xorem hay helow telow

ته استکانی شراب و چند قطعه نبات  /  آزادی ای برای تلو تلو خوردن

ته استکـَنً شراب   (tāestekon šarabe )   :  ته استکانی شراب  [ شخ ]

جـَاْله    ( jāla )  : قطعه ، تیکه  [ شخ ]

بروکه    boruke  

  (23)  yā bāqe por kerešma vo yā xēde por ze nâz  /

 dâse negâhe tâ ke konem xēd ra derow

یک باغ پر کرشمه و یک خوید پر ز ناز /  داس ِ نگاهی تا خوید را درو کنیم

 

(24)  sārâyepor ze lāleye vo borre  /

 az sobh tâ qorub radino bodow bodow

صحرایی پر از لاله و فوجی دلبر  /  از صبح تا غروب دنبالشان بدو بدو

ردینـَوً                    radinow   :  دنبال شان ، در پی آن ها

 

(25)  qafdaste az sofufe mohebbat ze dast yâr  /

 yā bâqe por ze xandaye az yâr bor apow  č  

کف دستی از قاووت محبـّت از دست یار  /  پر از خنده ای از یار برای غارت کردن

قـَفـْدُسـْتْ    qafdast   :  کف دست ، مقدار از چیزی که در کف دست جا گیرد  [ شخ ]

سفوف     sofuf   :  قاووت

چپو     apowč   : چپاول ، غارت

بـُرً         bor   :  برایِ

Az qande ververōne gole xo do bāšlam / (26)

vardāre “ andalib” o kone pāraye safow 

از قند گفتار گل خود دو تیکه  /  عندلیب بر دلرد و پاره ای صفا کند

وِرًوِرً   ver ver :  حرف ، سخن ، گفتار ، صحبت

بـَاْشلم     bāšlam   : قطعه ، تیکه    [ شخ ]

پـَاْره یِ   pāraye  :  پاره ای ، مقداری  

صـَفو    safow   :  صفا

               

 

(27) yā xarmane por az golo yek nimdari negâh  /

  yā qonče buse vâšode ye ruye baqe low

یک خرمن پر از گل و یک پنجره نگاه  /  یگ غنچه بوس واشده روی باغ لب  

نیمدری   nimdari          : پنجره ، دریچه

لو    low     :   لب

Bâde dabaste var sere šâxe daraxte ešq /(28)

 az čulekōne yâr varinje se gaz tanow        

تابی بستن بر سر شاخ درخت عشق  /  از گیس های یار بر آن سه گز طناب

باد     bâd  :   تاب

گز       gaz:  گز ( واحد اندازه گیری طول )  [ شخ ]

چولک     :     čulekگیس ، گیسو

طنو             tanow :   طناب ، ریسمان

 (29) yā taxte xowye lotfe vo bālešte az safâ  /

 ya qalbe por mohebbate ru taxte xow velow

یک تخت خواب لطف و بالشتی از صفا   /  یک قلب پر محبت روی تخت خواب رها

تخت خو   taxte xow   :  تخت خواب

ولو       velow  :  رها

(30)   qorâne vo ketâbe doâ vo dele xarâb  /

 râz o neyâzo ya derame aške nime šow

 

قرآنی و کتابی دعا و دلی خراب  / راز و نیاز و مقداری اشک نیم شب

یـَاْدِرُمِ      yā derame   :  یک درهم ، مقداری اندک  [ شخ ]

شو      owš :    شب

  (31)   dāre helāvate nemeto goft ke mesle če   /

 dāre hekāyate nemeto gofte ke četow

 

حلاوتی دارد که نمی توان گفت مثل چه  /  و حکایتی دارد که نمی توان گفت چطور

نِمِتُوً گْفً      nemeto goft  :  نمی توان گفت

چِطو         etowč :  چطور

 (32)   yā bâqe por ze ešqo mo vo yâr tuye bâq  /

 lure monā agar ke kone yâr var mo xow

یک باغ پر از عشق و من ویار توی باغ  /  اوج خوشی من است اگر یار به من اعتماد کند

لورِمْوً        luremo  :   اوج خوشی و کیف من

خو کْنه       xow kone     :  اعتماد کند      

 

 

                                  

                                              

 

 

 

 

 



(1 ) : سلطانی گرد فرامرزی ،  دکتر علی  ،  نگارش و دستور زبان فارسی  ـ سال چهارم آموزش متوسطه عمومی ادبیات و علوم انسانی ، چاپ ونشر ایران      1372  ،  ص  76

(1)  :  اَ اْ  (ā) مصوتی است بین  ـــَ  (a)  و آ  (â)  مثل تـَاْزه  (tāze)  که نه تـَزه ( taze  )  است و نه تازه (tûze)

 :   (2) اِ اْ (ē) مصوتی بین ــِـ  ( e) و ای  (     ( iمثل مِاْر  ( mēr   )    که نه مِرً ( mer  ) است و نه میر (mir  )

(3 )  :  اُ اْ  ( ō ) مصوتی بین  ــُـ   و او ( o )   مثل جْاْمه  (  jōme  )      که نه جْمه  ( jome  ) است و نه جومه (  jume  )

( 4)  :  [  شخ  ]   : علامت اختصاری واحد اندازه گیری    (   شاخص  ) است

(5 )  :  [    ان   ]  : علامت اختصاری ابزار نگهداری مواد غذایی     

 


 
عید معلم(شعر محلی بیرجندی)
ساعت ۱۱:٠٧ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/۱٢/۱۸  کلمات کلیدی: شعر بیرجندی ، سعیدعندلیب ، فرهنگ عامه ، عیدمعلم

               ((عید معلم‌))

 

طنزی به گویش بیرجندی به بهانه ی هفته ی بزرگداشت مقام معلم

 

سِر سال‌ِ ما نَو تا مِشو سِر کیسه‌ رَ وا بَس‌ کُنُم

 

‌هر چی‌ که‌ پیدا کِردِیُم‌ خَرج‌ِ اَتَینا بَس‌ کُنُم‌

 

پاچین‌ِ بُر نَاْنَی‌ علی‌، تَاْمُاْن‌ِ بُر مَمَّد وَلی

 

‌فکرِ لَچَاْک‌ِ نَوی‌ِ بُر بَچَّوک‌ِ لیلا بَس‌ کُنُم‌

 

ماشی‌ مدل‌ پَاْیی‌ شده‌، خانم‌ اُروپَاْیی‌ شده‌

 

سودا ژیان‌ِ کُاْنَه‌ رَ مُو خود تُویوتا بَس‌ کُنُم‌

 

فردا که‌ نو شُو سال‌ِ مو ای‌ وای‌ وَر اِقبال‌ِ مُوْ

 

چُو فکرِ عیدی‌ اصغرو عذرا و کبری‌' بَس‌ کُنُم‌

 

قَبض‌ِ سه‌ مَاْهَی‌ برق‌ و اَو، پول‌ِ کِرَاْیَی‌ بُرج‌ِ نَو

 

خود قِسط‌ مبل‌ و صندلی‌ پرداخت‌ یک‌ جا بَس‌ کُنُم‌

 

پول‌ِ تلیفونُاْن‌ِ ما رو هم‌ شده‌ از چند ما (ه‌)

 

بُر پول‌ِ قرض‌ِ خَاْله‌ هَی‌ امرو و فردا بَس‌ کُنُم‌

 

قَرضُاْن‌ِ عَمّه‌ رْ گفته‌یُم‌ نوروز وَاْخُمداد مُوْ

 

اِی‌ هم‌ معمّای‌ِ شده‌، حل‌ِّ معمّا بس‌ کُنُم‌

 

هِجْرُوْ مِدَاْرُم‌ روز و شَو، از غُصّه‌ هر دم‌ شُم‌ دَ تَو

 

فکرِ سرا نَویی‌ چِطَو بُرخَاْلَه‌ حوّا بَس‌ کُنُم‌

 

شکر خدا فاطی‌ مِشو بُر خُوْ کُنَه‌ نوروز شُو

 

بُر یوسف‌ِ یَک‌ لا قبا فِکرِ زلیخا بس‌ کُنُم‌

 

خود خُو مِکِردُم‌ زمزمه‌ که‌ بُر جهازِ فَاْطِمه

 

‌فکرِ چراغ‌ والر و قوری‌ و لَمپا بَس‌ کُنُم‌

 

خود اِی‌ گرفتَاْری‌ّ ما، زَاْرا زیَاْدی‌ بُوْ خدا

 

فِکر به‌ حال‌ِ گیگُوْز و پوشَاْک‌ِ زَاْرا بَس‌ کُنُم‌

 

هَر سَاْله‌ مِاْمُاْنُاْن‌ِ ما کمتر نِیَن‌ از بیست‌ تا

 

توی‌ِ سِرَاْچَی‌ خُرْدِ خُوْ اِی‌ هَمَّه‌ رَ جا بَس‌ کُنُم‌

 

بُر خرج‌ِ مِاْمُاْنُاْن‌ِ خُوْ، بُرِّ بلای‌ِ جُاْن‌ِ خُوْ

 

فکرِ جوال‌ِ گندم‌ِ از ممّداَاْباْ بَس‌ کُنُم‌

 

قندَم‌ نِیَاْیَه‌ تُو سِرا مَاْگو سِرا مَاْتَم‌ سرا

 

مرغ‌ و برنج‌ و رُاْغَه‌ رَ یَاْجورِ پیدا بَس‌ کُنُم‌

 

دَو اَاْخِر از مو در به‌ در، هرگز نِخَه‌ دیدی‌ بَتَر

 

حیف‌ از طِلَاْیُاْن‌ِ که‌ مُوْ خَرج‌ِ مُطلّا بَس‌ کُنُم‌

 

از بَاْبَت‌ِ اِی‌ عیدِ مُوْ خَم‌ شُوْ کمرْ رَاْزیدِ مُوْ

 

بَاْید هُکویُم‌ عید رَ اِی‌ رْ مِثل‌ِ جَدوا بَس‌ کُنُم‌

 

هر جا که‌ حرف‌ از عید بُو، از عید نَاْتو دید بُو

 

اونجه‌ مُوْ از هِجرُاْن‌ِ او فریاد و غوغا بَس‌ کُنُم‌

 

چَن‌ سال‌ِ که‌ از دست‌ِ عید وَر سَر زَنُاْنَاْیَه‌ «سعید»

 

اِی‌ عیدِ لاکردار رَ امسال‌ رسوا بَس‌ کُنُم‌

 

آه‌ِ نِدَاْرُم‌ تا کُنُم‌ خود نَاْله‌ سودا ای‌ خدا

 

دردِ نِدَاْری‌ خُوْرْ اَما از همّه‌ حَاْشا بَس‌ کُنُم‌

 

عیدِ معلّم‌ اِی‌ بُده‌، رازی‌ ولی‌ مخفی‌ بُدَه‌

 

امرو دگه‌ اِی‌ راز رَ جُاْن‌ِ تو افشا بَس‌ کُنُم‌

 

اِی‌ بخت‌ و اِی‌ اقبال‌ِ مو، ای‌ سختی‌ِ هر سال‌ِ مُو

 

خوْد او قُدَر شَاْگِردِ که‌ هر سال‌ ملّا بَس‌ کُنُم‌

 

اِی‌ عید و اِی‌ نوروز مُوْ، اِی‌ مَاْتَم‌ِ هر روزِ مُوْ

 

خود اوقُّدَرْ شِاْرُاْن‌ِ که‌ هر روز معنا بَس‌ کُنُم‌

 

دینه‌ مُگف‌ْ(ت‌) همکارِ مُوْ، بی‌رونَقَه‌ بَاْزارِ مُوْ

 

جای‌ِ دعا وَر حال‌ِ خُوْ هی‌ مرگ‌ وَر شا بَس‌ کُنُم‌

 

دنیا همین‌ِ جُاْن‌ِ مُوْ، ای‌ جُاْن‌ و ای‌ اَرْمُاْن‌ِ مُوْ

 

هر چی‌ که‌ پیدا کِردِیُم‌ْ خرج‌ِ اَتینا بَس‌ کُنُم‌

 

برای دریافت فایل صوتی شعر با صدای شاعر لطفا" روی نشانی زیر کلیک فرمایید. 

<embed src="<a href="http://www.uplooder.net/cgi-bin/dl.cgi?key=3f8f8103126cfb757c501565f9e89a3e/" width="75" height="43" autostart="true" volume="50">



 
به پاس عشق (غزل)
ساعت ٩:٤٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱٢/۱٢  کلمات کلیدی: عاشقانه ، غزل امروز ، شعر معاصر

((به پاس عشق))         سعید عندلیب

به پاس عشق غزل پوش می شود شعرم

به حجم عشق تو آغوش می شود شعرم

برای این که بفهمـــد نگـــاه هـــای تو را

طنین چشم تو را گوش می شود شعـــرم

شراره می پرد از آتش سخن گــاهی

وگاه شعله ی خاموش می شود شعرم

شبانه زمزمه ی عاشقان بوَد غزلم

وصبح باز فراموش می شود شعرم

اگر حضور تو در شعر من شود کم رنگ

قسم به عشق که مخدوش می شود شعرم

                 ***********

 

 


 
چارانه ها
ساعت ۱٠:٠۸ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/۱٢/۳  کلمات کلیدی:

چشم های غزلی

تن پوش ستاره در برت خواهم کرد

در جاری شب شناورت خواهم کرد

در رویش صبح  چشم های غزلی

چون شعر سپیده از برت خواهم کرد

سیب رسیده

امروز به دست ناز باید زدنت

در پرده ی دل چو ساز باید زدنت

در چشمه ی شعر ناب باید شستت

ای سیب رسیده گاز باید زدنت

خالی نشوند

یک حرکت زیبنده و درخور نکنند

خالی نشوند تا تو را پر نکنند

از پا ننشینند به جانت سوگند

تا نان تو را دوباره آجر نکنند

صرفه جویی نکنید

پشت سر دوست هرزه گویی نکنید

با اهلی خود درنده خویی نکنید

دریا دریا عشق به پایش ریزید

در مصرف عشق صرفه جویی نکنید 


 
دو رباعی( آینه شکسنه-خوب مباش) , به رنگ معجز عیسی(غزل)
ساعت ۱۱:٢٥ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/۱٢/٢  کلمات کلیدی: غزل امروز ، رباعی ، شعر معاصر

 (( آینه ی شکسته))

غم را ز قلوب خسته باید پرسید       

حق را ز زبان بسته باید پرسید

احوال شکست این دل غمگین را

از آینه ی شکسته باید پرسید

  ((خوب مباش))

خواهی نشوی شکار مطلوب مباش

در چشم زمانه خوب ومرغوب مباش

خوبان همه سرنوشت شان طوفانی ست

از من تو اگر می شنوی خوب مباش

   ((به رنگ معجز عیسى))          

ستاره شو که بتابی وَ ابر شو که ببارى

براین سکوتِ سیاهى براین کویر غبارى

چنان فروغ محبّت بتاب همره مهتاب

مباش ظلمت دلگیر در سکوت صحارى

مباش دیوِ سیاهى مباش باطل ِواهى

تو اى زلال معانى تو اى حقیقت جارى

تو را سرشته اهوراى ِعشق، آبى و عالى

به رنگ معجز عیسى به اعتقاد حوارى

گرفت ظلمت شب جاى در سیاهى مویت

وَصبح باز درخشید از نگاه تو آرى

به رنگِ عشق سرودم نگاه نرگسى ات را

به سردْ فصل ِ جدایى چو "عندلیب" بهارى